|
الگوي تهيه و تدوين برنامههاي
راهبردي محصولي – موضوعي و منطقهاي
ویژگیها و
دستاوردهاي این الگو
اين الگو داراي ويژگيها و دستاوردهاي فراواني
ميباشد. البته مجدداً متذكر ميگرديم براي تكميل اهداف اين الگو بايد ساير
مراحل برنامه ريزي جامع تحقيقات يعني برنامه توسعه منابع، تدوين سياستها و خط
مشيهاي تحقيقاتي و اصلاح ساختار تحقيقاتي نيز بلافاصله تدوين و اجرا گردند.
از جمله دستاوردهاي اين الگو تقاضا
محور گرديدن تحقيقات است زيرا تعريف مسائل و اهداف تحقيقاتي با حضور و مشاركت
مستقيم ذينفعان و براساس تقاضاي آنها انجام خواهد گرديد.
موسسات و مراكز تحقيقاتي به ويژه مراكز تحقيقات استاني بتدريج براساس تقسيم كار
تخصصي، ماموريت گرا خواهند شد زيرا براي غلبه بر محدوديتهاي درخت مسائل، مديريت
هر گروه از شاخهها يا زير شاخهها به يك يا چند مركز تحقيقاتي سپرده خواهد شد.
در آينده نزديك بجاي انجام طرحهاي خرد
و پراكنده و فعاليتهاي تحقيقاتي انفرادي شاهد نهادينه شدن كلان نگري، مشاركت
پذيري و كارگروهي خواهيم بود زيرا غلبه بر درخت محدوديتها از عهده يك موسسه يا
مركز خارج بوده و انواع تخصصها بايد حول يك محور كه همان مسئله اساسي ميباشد،
گردهم آيند.
در اين الگو ميتوان شاهد پوشش نسبتاً
كامل بحرانهاي موجود در بخش كشاورزي بود زيرا مروري كامل بر روي مسائل و
مشكلات بخش بعمل خواهد آمد و سپس اولويت دارترين آنها انتخاب ميشوند.
يكي از مشكلات فعلي در مراحل بررسي و تصويب طرحهاي تحقيقاتي، مسئله ضرورت،
اولويت و كيفيت انجام طرحها ميباشد در حال حاضر اغلب طرحهاي تحقيقاتي
پيشنهادي نه براساس سفارش يا برنامه مشخص تحقيقاتي بلكه بر اساس علاقه و
تجربيات شخصي پيشنهاد دهنده ارايه ميگردد و سيستم بررسي كننده طرحها ناگزير
است با صرف وقت و مشكلات فراوان، اين پيشنهادها را بررسي و رفع اشكال يا حذف
نمايد. اين الگو باعث برعكس شدن اين جريان ميشود به نحوي كه پيشنهاد دهندگان
ناگزيرند پيشنهاد خود را اولاً براساس محورها و زمينه ارايه شده يعني سفارش
قبلي مطرح كنند. ثانياً اغلب محورها داراي يك يا چند مسوول ميباشد كه نقش
هدايت و راهنمايي مجريان جوان تر و كم تجربه را خواهد داشت و به اين ترتيب
مراحل بررسي و تصويب طرحها نيز با دشواري كمتري مواجه خواهد گشت و ضمناً
طرحهاي پيشنهادي از كيفيت بالاتري برخودار خواهند بود.
در اين برنامه هر فعاليت تحقيقاتي در
يك جريان يا شبكه ارتباطي با مجموعهاي از فعاليتهاي ديگر و در جهت حل يك يا
چند مسئله اساسي قرار ميگيرد و از انجام فعاليتهاي خرد و پراكنده و بي هدف
جلوگيري ميشود.
با اجراي اين الگو مشاهد ميكنيم كه اين فعاليتها در يك ارتباط منطقي ، معني
دار و هدفمند با يكديگر قرار گرفته و در جهت حل يك يا چند مسئله اساسي
ميباشند. به عبارت ديگر هيچ حركت و اقدامي هرچند كوچك و كم اهميت، بدون هدف و
بدون قرار گرفتن در يك برنامه و نقشه كلي اجرا نخواهد شد.
يكي ديگر از دستاوردهاي اين برنامه،
پاسخگو نمودن سازمان تحقيقات، آموزش و
ترويج كشاورزي در مقابل مراجع و متقاضيان ذيربط
در حد امكانات واعتبارات موجود ميباشد، زيرا قطعاً پس از شناسايي وترسيم شبكه
محدوديتها و درخت اهداف تحقيقات كشاورزي، پاسخگويي به تمام شاخهها و زير
شاخههاي اين شبكه خارج از توان سازمان بوده و اجراي كامل آن به بسيج عمومي
امكانات در سطح كشور و استفاده از تمام قابليتهاي موجود بويژه تواناييها و
امكانات دانشگاههاي كشور نياز دارد و بدون اين امكانات، سازمان ميتواند صرفاً
بخشي از نيازهاي تحقيقاتي را تامين نمايد.
اين الگو از طريق جلوگيري از انجام
طرحهاي موازي و پراكنده باعث صرفه جويي قابل توجه در مصرف اعتبارات ميشود.
يكي از ويژگيهاي بسيار مهم و كاربردي اين الگو ايجاد شاخصها و معيارهاي مورد
نياز در مديريت بهينه تحقيقات ميباشد. اهداف تحقيقات يكي از شاخصهاي بسيار مهم
در طراحي تشكيلات آتي و ايجاد و حذف مراكز و ايستگاههاي تحقيقاتي ميباشد.
توزيع بودجه و اعتبارات بايد در خدمت اهداف باشد، حتي تربيت متخصصين مورد نياز،
خريد تجهيزات گرانقيمت آزمايشگاهي، حمايت از تحقيقات دانشگاهي و بخش خصوصي و
خلاصه هر اقدام ديگري كه انجام ميشوند بايد بطور مستقيم يا غير مستقيم در خدمت
اهدافي باشند كه قبلاٌ تعيين گرديده و بر روي آنها اتفاق نظر وجود دارد. اين
الگو همچنين با تفكيك مسائل فني از مسائل اقتصادي- اجتماعي و نهادي باعث تعيين
سهم تحقيقات در بين علل مسائل و مشكلات بخش اجرا و بهرهبرداران خواهد شد.
يكي ديگر از دستاوردهاي مهم اين الگو
نظارت و پيگيري بهتر و مناسبتر ميزان پيشرفت برنامههاي تحقيقاتي ميباشد.
البته اين الگو آثار و نتايج متعدد ديگري نيز دارد كه جهت جلوگيري از اطاله
كلام از بيان آنها صرفنظر ميگردد.
|
