شيوه هاي اشاعه اطلاعات

از آنجا كه افراد و سازمان ها از لحاظ نيازها، سطوح، و ملاحضات مالي تفاوت دارند، اشاعه اطلاعات به شيوه هاي مختلف صورت مي پذيرد.اين شيوه ها از لحاظ نوع رسانه و منابع به دو گروه عمده چاپي(دستي) و الكترونيكي تقسيم مي شوند. هر يك از اين دو گروه خود گونه هاي متفاوتي را در بر مي گيرند كه عبارتند از:

الف) اشاعه اطلاعات چاپي(دستي): در اين شيوه ، انواع منابع اطلاعاتي چاپي به صورت دستي اشاعه مي يابند كه ممكن است شامل موارد زير باشند:

1- توزيع فهرست منابع جديد(خبرنامه آگاهي رساني جاري[1]). معمولا" اين خبرنامه ها كليه منابع جديدي را كه وارد مجموعه كتابخانه يا مركز اطلاع رساني مي شود به استفاده كننده معرفي مي كنند كه "تازه هاي كتابخانه" از آن جمله است.

2- اشاعه اطلاعات گزيده[2] . اين نوع اشاعه شامل جست و جو و ارسال اطلاعات مورد نياز هر فرد به طور انفرادي، منظم و مستمر است. در ابتدا، اين خدمات به صورت دستي ارائه مي شد و مراحل آن عبارت بود از اينكه كتابداران با استفاده از فرم ها و پرسشنامه هاي ويژه اي نيازهاي اطلاعاتي هر يك از استفاده كنندگان را با پرسش از آنها مشخص مي كردند و سپس كليه منابع اطلاعاتي موجود در كتابخانه جستجو ميگرديد و اطلاعات كتابشناختي و چكيده منابعي كه با نيازهاي اطلاعاتي استفاده كنندگان منطبق بود به صورت انفرادي براي هريك از آنان فرستاده مي شد. در مرحله سوم، استفاده كننده اطلاعات كتابشناختي و چكيده ارسالي را مطالعه و اصل يا تصوير منابع منطبق با نيازهاي خود را از كتابخانه درخواست مي كرد. پس از آنكه منابع مربوط به گذشته جستجو مي شد، كتابدار فقط منابع اطلاعاتي جديد را بررسي مي كرد و اطلاعات كتابشناختي و چكيده منابع مرتبط با نيازهاي اطلاعاتي استفاده كنندگان را به همان روال قبل ارسال مي كرد. خدمات تحويل مدرك به عنوان مكمل خدمات اشاعه اطلاعات گزيده نقش عمده اي دارد و بايد آنرا تقويت كرد. خدمات اشاعه اطلاعات گزيده به شدت وابسته به دريافت منابع اطلاعاتي جديد است و با دريافت اين منابع است كه اشاعه اطلاعات گزيده ميتواند استفاده كنندگان را روزآمد نگه دارد.

3- اصطلاح "اشاعه اطلاعات گزيده"، در واقع، در سال 1958 براي نظام هاي رقومي به كار رفت. روند كار بسيار شبيه نظام دستي است يعني ابتدا طبق پرونده پژوهشي پژوهشگران (پروفايل)، كليه اطلاعات مرتبط با هر يك از موضوع هاي مورد علاقه يا طرح هاي پژوهشي پژوهشگر از پايگاه هاي اطلاعاتي بازيابي و براي وي ارسال مي شود. در مرحله بعد، پس از اينكه كتابخانه يا مركز اطلاع رساني پايگاه هاي جديد اطلاعاتي را دريافت كرد، آنها را طبق پرونده پژوهشگر جستجو مي كند و جديدترين اطلاعات مرتبط با طرح هاي پژوهشي يا علاقه آنان را براي هر يك بطور جداگانه مي فرستد.معمولا" اين كار بطور منظم و در فواصل زماني معين انجام مي شود.

[1] Current awareness bulletin

[2] Selective dissemination of information(SDI)